Thổi sáo đã trở thành một thú vui tao nhã được nhiều người ưa thích. Những giai điệu ngân nga, du dương đã lay động biết bao trái tim người Việt. Trong các loại sáo như sáo ngang, sáo bầu, sáo mèo, sáo dọc thì sáo mèo là loại sáo phổ biến nhất hiện nay.
Sáo Mèo là một nhạc cụ đặc trưng của người dân tộc H’Mông thuộc khu vực Tây Bắc, là một phương tiện giải trí trong cuộc sống hàng ngày sau những giờ phút lao động vất vả, mệt mỏi của con người Việt Nam, là phương tiện giao duyên của các chàng trai, cô gái tại các bản làng.
Đặc trưng của sáo là ở đầu lỗ thổi có gắn thêm lưỡi gà (còn gọi là lam) bằng đồng, và bên dưới cây sáo, gần lỗ thổi có thêm 1 lỗ bấm. Cách thổi của sáo Mèo khác với sáo thông thường.
Sáo mèo có âm vực ngắn nên chơi được ít bài, nhưng khi kết hợp hai loại sáo này thành một cặp mèo có thể mở rộng quãng, chơi sáo mèo được nhiều bài hơn, khiến bản nhạc trở nên phong phú hơn. Ngoài ra nữ cũng khá được ưa chuộng trong hát văn.
Sáo mèo tàu: có cấu tạo khác sáo mèo việt ở chỗ trên thân ống sáo có 7 lỗ bấm trong đó bao gồm 6 lỗ thẳng hàng nhau, phía sau lỗ bấm có một lỗ dành cho ngón cái tay không thuận.
Hệ lỗ của sáo mèo tàu ít hơn mèo việt nên cách chơi cũng dễ hơn nhiều. Nguyên liệu làm sáo mèo tàu chủ yếu là trúc tím. Vì thế âm của sáo mèo tàu thường trầm, dịu nhẹ. Đối với mèo tầu thì chúng ta có sáo mèo tầu đơn và sáo mèo tầu kép, cũng mục đích để mở rộng âm vực.
Dựa vào chất liệu, người ta phân thành sáo làm bằng trúc ( thường là hệ tàu) và sáo làm bằng nứa ( thường là hệ việt ) .
Một vài sự thật thú vị khác về sáo mèo: Được tạo nên bởi một cái lưỡi gà nhằm tạo âm cơ bản, bên trên gắn nắp miệng thổi để người chơi đặt môi vào thổi và để bảo vệ lưỡi gà. Lưỡi gà là bộ phận quan trọng nhất của sao mèo, được làm từ miếng đồng có độ đàn hồi tốt hoặc làm từ kẽm, được mài tay tỉ mỉ, cẩn thận. Người ta dùng nhựa, ống kim loại và thông thường là dùng tre hoặc trúc để chế tạo nắp miệng thổi.
Trên sáo mèo có các lỗ bấm. Sáo mèo hệ việt có 8 lỗ bấm, ngoài 6 lỗ bấm thẳng hàng với lỗ thổi còn có một lỗ bấm nốt sòn, nằm phía dưới dùng cho ngón út tay thuận, và một lỗ nằm phía sau dùng cho ngón cái tay không thuận. Sáo mèo hệ tàu có ít hơn hệ việt 1 lỗ bấm do bị lược bỏ nốt dùng cho ngón út tay thuận, vì vậy chơi cũng dễ hơn hệ việt khá nhiều.
Ngoài ra sáo mèo cũng có một đến hai lỗ định âm nằm ở đuôi sáo dùng để định âm hoặc để treo dây trang trí.
Sáo mèo đã trở thành một nhạc cụ thông dụng của giới trẻ hiện nay, trở thành một bộ môn giảng dạy tại nhạc viện hoặc các trường âm nhạc, sáo mèo cũng theo chân các nghệ sĩ biểu diễn tại các sân khấu quốc tế lớn.
Các bạn có thể xem thêm chi tiết các loại sáo mèo tại: Sáo trúc Haki
Cảm ơn bạn đã đọc và chia sẻ bài viết!
>> Xem thêm:
Du lịch khám phá ẩm thực truyền thống Hàn Quốc được gìn giữ
Sáo mèo kép là gì? Cách thổi sáo mèo kép cơ bản
